Generatie D4

                              Grietje Jansdochter Hoogenboom 1690 – 1729 ~ Jan Teunisz Bosch 1686 – 1753 ~ Adriana Hermansdochter van Veen 1701 – 1741

Van 1731 tot 1765 was de baronie IJsselstein in bezit van Marie Louise van Hessen-Kassel. Omdat ze zich persoonlijk met het bestuur bezig hield, werd de streek waar de familie Bosch verbleef welvarender. Marie Louise huwde in 1709 met Johan Willem Friso (1687 – 1711, prins van Oranje Nassau en stadhouder van Groningen en Friesland). Twee jaar later op 14 juli 1711 kwam hij om het leven. Hij verdronk op 23 jarige leeftijd tijdens een storm in het Hollands Diep.

Zeven weken daarna – op 1 september 1711 – werd zijn opvolger Willem Karel Hendrik Friso, stadhouder Willem IV geboren. Zijn moeder Marie Louise van Hessen-Kassel fungeerde tot zijn meerderjarigheid als voogdes en was verantwoordelijk voor het hele bezit van de Oranjes. Als regentes was ze betrokken bij alle regeringszaken. Toen haar zoon meerderjarig werd, schonk hij haar de baronie IJsselstein. En nu ze niet langer belast was met het bestuur van alle bezittingen van de Oranjes, concentreerde Marie Louise zich op haar nieuwe rol van barones.

In die tijd bestond de baronie van IJsselstein voornamelijk uit korenvelden, hennepakkers en weilanden. De stad IJsselstein telde zo’n 300 huizen en in de bijbehorende polders van het buurtschap Eiteren – waar de familie Bosch woonde – stonden 130 panden aan beide zijden van de Hollandse IJssel. Dit gebied vormde samen met de stad het schoutambt (de gemeente) IJsselstein en had een grote van ongeveer 2500 morgen (1). De totale oppervlakte van de baronie IJsselstein – inclusief de dorpen Benschop en Noord Polsbroek – bedroeg 5764 morgen.

Ingezetenen van de baronie moesten naast gemeentebelasting ook belasting aan landsvrouwe Marie Louise van Hessen-Kassel betalen. Het schoutambt IJsselstein diende haar jaarlijks een wedde van 1600 gulden (koopkrachtwaarde € 17.000) te geven. Daarvoor werd een landschatting van 24 stuivers (€ 10,-) per morgen land opgelegd. Dit gold voor alle particuliere gronden en voor akkers die gepacht werden van de barones. Daarnaast werd er belasting geheven op verkoop van onroerend goed en transacties zoals bijvoorbeeld het aanvaarden van erfenissen. Wanneer er meer binnen kwam dan was afgesproken met de barones, werd het batig saldo overgeheveld naar de gemeenterekening.

Als ze haar jaarwedde had ontvangen schreef Marie Louise een dankbrief. Daaruit bleek dat ze het beste voorhad met haar onderdanen – niet alleen in de baronie IJsselstein – maar overal in de Nederlanden. Persoonlijk contact kwam echter maar zelden voor. Wanneer de barones IJsselstein aandeed, was dat een heel spektakel (2). In de serie ‘Het verleden van Utrecht’ werd in scene gezet wat haar inzet voor IJsselstein betekende. RTV Utrecht zond deze film uit op zaterdag 29 juni 2013:

D4 Jan Teunisz Bosch, zoon van Marretje Cornelisdochter Kemp en Teunis Jans Bosch (D3) werd geboren op een pachtboerderij aan de Noord IJsseldijk gelegen in de polder IJsselveld van het schoutambt IJsselstein. Hij werd gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 26 september 1686. Jan Bosch huwde daar op 22 jarige leeftijd, op 3 augustus 1709 met de 18 jarige Grietje Jansdochter Hoogenboom met de roepnaam Grietie. Zij kwam ter wereld in het buurtschap Achtersloot gelegen aan de andere kant van de Hollandse IJssel in de polder Nederoudeland van het schoutambt IJsselstein. Grietie werd op 18 januari 1690 gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein en was een dochter van Burgje Jacobsdochter en Jan Florisz Hoogenboom.

De familie Hoogenboom uit de Achtersloot

De schoonouders van Jan Teunisz Bosch kwamen allebei uit Willeskop, een dorp aan de Hollandse IJssel bij Montfoort. Zijn schoonmoeder, Burgje Jacobsdochter trouwde in 1674 te Montfoort met weduwnaar Jan Florisz Hoogenboom. Hij bezat een akkerbouwbedrijf in de polder Neder Ouderland van het schoutambt IJsselstein, ter hoogte van het hedendaagse adres Achtersloot 75. Ze kregen meer dan tien kinderen, de meesten overleden jong. Alleen Annigje en haar jongere zus Grietje groeiden op in de Achtersloot buurt en huwden. Annigje Jansdochter Hoogenboom trouwde op 21 mei 1701 met Frans Dirks van Rooijen uit Vleuten en zij vestigden zich daar. Frans had er een brouwerij en hij huurde een akkerbouwbedrijf met ongeveer 70 hectare land. Annigje en hij woonden en werkten op hofstede Heemsmade gelegen ter hoogte van Enghlaan 6 in Vleuten. In 1702 werd hun zoon Dirk daar geboren en overleed Annigje in het kraambed. Haar vader trad op als voogd van zijn kleinzoon en op 22 november 1704 droeg hij zijn moeders nalatenschap over aan de vader van het kind (3). Zodoende werd de toen 14 jarige Grietje Jansdochter Hoogenboom de enige erfgenaam van de boerderij van haar ouders ter hoogte van Achtersloot 75 in IJsselstein.

Jan Teunisz Bosch trouwde dus een erfdochter. Hij verhuisde van de Noord IJsseldijk naar de boerderij van zijn schoonouders. En in de loop van de tijd nam hij de bedrijfsleiding van zijn schoonvader over. Grietie Hoogenboom en Jan Bosch kregen dertien kinderen waaronder twee tweelingen. Vier jongens en een meisje bereikten de volwassen leeftijd en de jongens huwden. Grietje Jansdochter Hoogenboom overleed in 1729, ze werd 39 jaar oud.

Weduwnaar Jan Teunisz Bosch hertrouwde op 44 jarige leeftijd op 11 november 1730 in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein met de 28 jarige Adriana Hermansdochter van Veen. Adriana werd geboren in de Alblasserwaard als dochter van Hendrikje Dirksdochter van Loenen en Herman Jans van Veen en gedoopt in de gereformeerde kerk te Lexmond op 20 november 1701. Het tweede huwelijk van Jan Teunisz Bosch en ook de huwelijken van bijna al zijn kinderen werden gearrangeerd door zijn zus Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5). Zij stond het grote gezin van haar broer met raad en daad terzijde en steunde ze ook op financieel gebied.

Adriana Hermansdochter van Veen kwam uit hetzelfde dorp als Pieter Beijeman en was een leeftijdsgenoot van hem. Hij werkte als bouwknecht (voorman) voor haar schoonzus Cornelia Bosch, die weduwe was en het jaar daarop met hem trouwde. Adriana werd stiefmoeder van vijf zonen en een dochter van Jan Bosch. De oudste was 18 en de jongste 4 en die werd maar 6 jaar oud. Zelf kreeg Adriana drie dochters en een zoon die alle vier opgroeiden in de Achtersloot buurt en huwden. Adriana Hermandochter van Veen overleed op 39 jarige leeftijd en werd op 17 april 1741 begraven in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein. Haar weduwnaar Jan Teunisz Bosch overleed twaalf jaar later, op 67 jarige leeftijd en werd daar begraven op 30 oktober 1753.

 Kinderen van Jan Teunisz Bosch:

 D4.1 Burgje Jansdochter Bosch, dochter van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 6 april 1711. Ze overleed voor juni 1712.

 D4.2 Burgje Jansdochter Bosch, dochter van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 12 juni 1712. Ze werd net als haar overleden naamgenootje vernoemd naar haar grootmoeder Burgje Jacobsdochter. Burgje Bosch overleed op 29 jarige leeftijd en werd in de Nicolaaskerk te IJsselstein begraven op 12 augustus 1741.

D4.3 De tweeling Cornelis en Jan Jans Bosch, zonen van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werden geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 12 juni 1713. Ze waren net 7 jaar geworden toen Cornelis stierf. Hij werd op 28 juni 1720 begraven in de Nicolaaskerk te IJsselstein. Zijn broer Jan – die vernoemd was naar zijn grootvader Jan Florisz Hoogenboom – werd de jonge Jan Jans Bosch genoemd. Hij heeft zijn oudoom en naamgenoot Jan Jans Bosch den Ouden (D2.2) goed gekend en werd bijna net zo oud. Zie verder D5.1

D4.4 Teunis Jans Bosch, zoon van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 26 augustus 1714. Hij kocht later het huis van Jan en Cornelia Jansdochter Bosch (D2.4) en vestigde zich daar. Deze boerenwoning stond aan de andere kant van de Hollandse IJssel aan de Noord IJsseldijk, waar hij op uitkeek vanuit zijn geboortehuis. Zie verder D5.2

D4.5 Arie Jans Bosch, zoon van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 1 november 1716. Hij huwde op 31 jarige leeftijd in Ameiden op 13 april 1748 met de 29 jarige Adriaantje Jansdochter Alblas. Zij werd geboren in de Alblasserwaard als dochter van Annigje Jansdochter Koppelaar en Jan Cornelisz Alblas en op 9 maart 1719 gedoopt in de gereformeerde kerk van Ameiden. Arie en Adriaantje vestigden zich in Jaarsveld, waar Aries tante Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5) woonde. Daar werden hun dochters Margriet en Annigje Ariensdochter Bosch geboren, die er ook opgroeiden en huwden. Maar ze hebben hun vader nauwelijks gekend. Arie Jans Bosch werd ongeveer 38 jaar en overleed voor 1755.

Adriaantje Jansdochter Ablas hertrouwde op 36 jarige leeftijd in Jaarsveld op 3 augustus 1755 met de 41 jarige Jan Ariens van Randwijck. Hij was daar in 1714 geboren als zoon van Maria Aalbertsdochter Lanckhair en Adriaan Jans van Randwijck. Ze kregen een dochter genaamd Maria Jansdochter van Randwijck die samen met haar halfzusters opgroeide. Op een gegeven moment trok het gezin weg uit Jaarsveld en vestigde zich op een boerenbedrijf in Lopik. Daar overleed Adriaantje Jansdochter Alblas op 50 jarige leeftijd en werd er begraven op 5 augustus 1769.

D4.6 Marrigje Jansdochter Bosch, dochter van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 20 februari 1718. Ze stierf een maand later en werd daar begraven op 29 maart 1718.

D4.7 Dirck Jans Bosch, zoon van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 9 juni 1720. Hij stierf een maand later en werd daar begraven op 11 juli 1720. 

D4.8 Een naamloze tweeling kwam ter wereld in mei 1723. Eentje werd dood geboren en op 20 mei 1723 begraven in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein. De ander werd daar twee weken later ter aarde besteld op 3 juni 1723.

D4.9 Johannes Jans Bosch met de roepnaam Hannes, zoon van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 5 februari 1725. Doopgetuige was zijn tante Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5). Hij huwde daar op 35 jarige leeftijd met zijn eveneens 35 jarige buurvrouw Geertje Jansdochter Versluijs op 30 november 1760. Geertje werd geboren in Oudewater als dochter van Annigje Aartsdochter van Vliet en Jan Roelofs Versluijs en werd daar gedoopt in de Michaelskerk op 25 juli 1725.

Rijksmonument ‘Ora et Labora’, Achtersloot 53 IJsselstein. Deze dwarsboerderij heeft een achterhuis dat dateert uit de 17e eeuw en een voorhuis dat rond 1807 is gebouwd. De voordeur heeft gietijzeren roosterpanelen en een levensboom in het bovenlicht. De naam van de hofstede staat in de daklijst boven de voordeur en in het hek aan de zijkant.

Rijksmonument ‘Ora et Labora’, Achtersloot 53 IJsselstein. Deze dwarsboerderij heeft een achterhuis dat dateert uit de 17e eeuw en een voorhuis dat rond 1807 is gebouwd. De voordeur heeft gietijzeren roosterpanelen en een levensboom in het bovenlicht. De naam van de hofstede staat in de daklijst boven de voordeur en in het hek aan de zijkant.

Geertje Versluijs woonde op de boerderij met het hedendaagse adres Achtersloot 53 en was weduwe van Joost Jans van Dijk, de jong overleden eigenaar van dat akkerbouwbedrijf. Hij werd daar omstreeks 1732 geboren, als zoon van Neeltje Florisdochter Middelkoop en Jan Joost van Dijk. De vader van Joost kwam net als Geertje Versluijs oorspronkelijk uit Oudewater. Hij trouwde in 1717 met de dochter van de eigenaar van Achtersloot 53 en volgde zijn schoonvader op. En toen zijn vrouw overleed, hertrouwde hij met de moeder van Joost.

Joost van Dijk was op 17 april 1756 met Geertje Versluijs getrouwd in de Nicolaaskerk te IJsselstein. Er werden twee dochters geboren, die beide als baby overleden. Geertje en Joost waren amper drie jaar getrouwd toen hij omstreeks 1759 overleed. Het lag voor de hand dat Johannes Bosch – toen Joost van Dijk stierf – de buren ging helpen. Ze woonden op een steenworp afstand van elkaar en waren goed bevriend. Een broer en een halfbroer van Joost huwden enkele maanden voordat Geertje Versluijs hertrouwde met Johannes Bosch, met zijn nichten Grietje Jansdochter Bosch (D5.1.2) en Grietje Teunisdochter Bosch (D5.2.3). Eén zwager van Geertje woonde in Lopik en de andere betrok een nabijgelegen hoeve in de baronie van IJsselstein. En Johannes Jans Bosch nam de leiding op zich, van het boerenbedrijf aan Achtersloot 53. Hij en Geertje kregen twee dochters, waarvan er eentje als baby overleed. De andere groeide op en werd volwassen.

Johannes Jans Bosch overleed op zijn boerderij aan Achtersloot op 52 jarige leeftijd. Hij werd op 20 januari 1777 begraven in de Nicolaaskerk te IJsselstein. Zijn weduwe Geertje Jansdochter Versluijs stierf daar ruim 25 jaar later op 78 jarige leeftijd. Zij werd in 1803 begraven in de Nicolaaskerk.

Gevelsteen in het voorhuis van de hofstede aan Achtersloot 53, met de tekst T. I. Bos 18 4/1807. Het is raadselachtig wat de tweede letter– die een patroniem of het cijfer 1 aanduid – te betekenen heeft. Misschien werd hiermee aangegeven dat de 44 jarige eigenaar Teunis Ariens Bosch de eerste steen van het nieuwe voorhuis legde. Maar het is ook goed mogelijk dat het zijn 61 jarige oom Teunis Teunisz Bosch was. Want deze eigenaar van de erfhoeve aan Noord IJsseldijk 41, stond garant voor de financiering van de nieuwbouw. Tevens is het denkbaar dat de beide Teunissen deze gevelsteen samen grafeerden en in de voorgevel metselden.

Gevelsteen in het voorhuis van de hofstede aan Achtersloot 53, met de tekst T. I. Bos 18 4/1807. Het is raadselachtig wat de tweede letter– die een patroniem of het cijfer 1 aanduid – te betekenen heeft. Misschien werd hiermee aangegeven dat de 44 jarige eigenaar Teunis Ariens Bosch de eerste steen van het nieuwe voorhuis legde. Maar het is ook goed mogelijk dat het zijn 61 jarige oom Teunis Teunisz Bosch was. Want deze eigenaar van de erfhoeve aan Noord IJsseldijk 41, stond garant voor de financiering van de nieuwbouw. Tevens is het denkbaar dat de beide Teunissen deze gevelsteen samen grafeerden en in de voorgevel metselden.

D4.9.1 De dochter van Geertje Versluijs en Johannes Bosch, Margriet Jansdochter Bosch trouwde op 23 jarige leeftijd in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 8 mei 1785 met haar 22 jarige buurman en achterneef Teunis Ariens Bosch, zoon van Johanna Jansdochter van Dijk en Arie Teunisz Bosch (D5.2.2). Zij werden de volgende eigenaren van de hofstede aan Achtersloot 53 en lieten aan het begin van de 19e eeuw een nieuw voorhuis bouwen. Om dit te bekostigen nam de 62 jarige vader van Teunis in 1798 een lening van 5000 gulden (koopkrachtwaarde € 45.000). Hij leefde niet meer toen het voorhuis klaar was. Zijn jongere broers – Cornelis Teunisz Bosch (D5.2.6) en Teunis Teunisz Bosch (D5.2.7) – stonden borg voor de terugbetaling van de lening (4). En ze gaven de nieuwe hoeve de naam Ora et Labora (bid en werk). 

D4.10 Floris Jans Bosch, zoon van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 10 juli 1726. Floris overleed op 6 jarige leeftijd en werd daar begraven op 16 juni 1733.

D4.11 Marrigje Jansdochter Bosch, dochter van Grietje Jansdochter Hoogenboom en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 29 oktober 1727. Doopgetuige was haar tante Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5). Marrigje overleed met 6 maanden en werd daar begraven op 6 mei 1728.

D4.12 Marrigje Jansdochter Bosch, dochter van Adriana Hermansdochter van Veen en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 11 maart 1731. Ze werd net als haar twee overleden halfzusjes vernoemd naar haar grootmoeder Marretje Cornelisdochter Kemp (D3). Marrigje trouwde op 23 jarige leeftijd in de gereformeerde kerk van Lopikerkapel op 12 mei 1754 met de 41 jarige Arie-Adriaans Wouters Streef. Hij werd gedoopt in Meerkerk op 8 maart 1713. Arie gebruikte de achternaam van zijn moeder Geertje Aartsdochter Streef, die gehuwd was met Wouter Willemsz uit Lexmond.

Boerderij de Looiebrug, gelegen aan het riviertje de Enge IJssel. De boerderij staat aan de Lagedijk Zuid in IJsselstein en is genoemd naar de naastgelegen bakstenenbrug over het water, die stamt uit het jaar 1638. De fraaie boerenwoning is in 1917 gebouwd op de fundamenten van een 18e eeuwse voorganger genaamd hofstede Looij, welke eigendom was van de barones van IJsselstein. Alleen het kleine gebouw dat iets verderop langs het water staat is bewaard gebleven. Dat is het bakhuis van de voormalige boerderij en daarin bevind zich een bakoven. En aan de overkant van het riviertje ligt het land dat Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5) in 1735 kocht.

Boerderij de Looiebrug, gelegen aan het riviertje de Enge IJssel. De boerderij staat aan de Lagedijk Zuid in IJsselstein en is genoemd naar de naastgelegen bakstenenbrug over het water, die stamt uit het jaar 1638. De fraaie boerenwoning is in 1917 gebouwd op de fundamenten van een 18e eeuwse voorganger genaamd hofstede Looij, welke eigendom was van de barones van IJsselstein. Alleen het kleine gebouw dat iets verderop langs het water staat is bewaard gebleven. Dat is het bakhuis van de voormalige boerderij en daarin bevind zich een bakoven. En aan de overkant van het riviertje ligt het land dat Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5) in 1735 kocht.

Arie Streef pachtte in het jaar 1743 hofstede Looij van de barones van IJsselstein. De boerderij was net gebouwd en hij werd de eerste huurder. Het bedrijf stond in de Looijpolder in het zuiden van de baronie IJsselstein en beschikte onder andere over twee nieuwe graanbergen, een schuur en een paardenstal voor de vier paarden die Arie van de barones kocht. Er hoorde een appel- een peren- en een kersenboomgaard bij en 61 morgen akkerbouwland. Volgens het pachtcontract moest daar wisselbouw toegepast worden, om de grond niet uit te putten (5).

Het boerenbedrijf van Arie liep goed en hij verdiende aardig, maar hij had geen vrouw. Daar wist buurvrouw Cornelia Bosch  – die aan de overkant van het water land en huize ‘de Blauwe Looij’ in bezit had – wel raad op. Toen haar nicht Marrigje Jansdochter Bosch de huwbare leeftijd bereikte stelde ze haar aan de buurman voor. Ze paste in sociaal opzicht bij elkaar en het boterde tussen die twee. Dus kwamen ze overeen om te trouwen en trok Marrigje vast bij hem in. Ze trouwden in de kerk van Lopikerkapel, waar haar oom Pieter Beijeman en tante Cornelia Bosch bij aangesloten waren. En de bruiloft zal wel gevierd zijn op hun boerderij in de Batuwe polder, een gebied dat grensde aan de Looijpolder.

Marrigje Bosch en Arie Streef kregen twee kinderen, waarvan er eentje jong overleed. Zoon Jan Ariesz Streef groeide op in de Looijpolder en huwde in 1792 met zijn nicht Adriaantje Hermansdochter Bosch, een dochter van Marrigjes jongere broer. Toen Jan Streef trouwde leefde zijn vader al niet meer. Arie-Adriaans Wouters Streef was ruim tien jaar daarvoor overleden op 13 augustus 1781. En zijn weduwe Marrigje Jansdochter Bosch nam in het jaar 1782 het pachtcontract van hofstede Looij over (5).

Drie jaar nadat Marrigjes zoon Jan Streef trouwde, vielen Franse troepen het land binnen en op 19 januari 1795 riepen Nederlandse patriotten, de Bataafse Republiek uit. Magdalena Claasdochter de Wit (B5) – die net zo oud was als Marrigje Jansdochter Bosch – maakte dat ook allemaal mee. Stadhouder Willem V – kleinzoon van Marie Louise van Hessen-Kassel – was naar Engeland gevlucht. De Fransen hadden de Hollandse bondgenoten van de tirannie van de Oranjes bevrijd en beschouwden hun bezittingen als oorlogsbuit. En op één van die plekken woonde de 64 jarige Marrigje Jansdochter Bosch. Op zaterdag 14 februari 1795 verscheen een commissaris van de Bataafse Republiek met een groep Franse huzaren bij haar op hofstede Looij en eiste een paard en wagen. Marrigje meldde dat haar paarden ziek waren en deed de voordeur dicht. Toen werden de ramen ingeslagen en drongen de huzaren het voorhuis van de boerderij binnen. Marrigje werd bedreigd met een pistool en geslagen en moest zeggen waar haar volk was, anders zou ze worden doorgeschoten. Toen opende Marrigje de deur naar het achterhuis waar haar mensen zich verstopt hadden. Maar intussen waren haar zoon, hoogzwangere schoondochter en hun kleine baby samen met de meiden en knechten het huis al ontvlucht via de achterkant en in geen velden of wegen meer te bekennen. Marrigje werd op een wagen gesmeten en de Lekdijk afgereden. Het liep gelukkig allemaal goed af, want onderweg wist ze te ontsnappen met behulp van de voerman (6).

Marrigje Jansdochter Bosch overleed tijdens de Franse overheersing van de Nederlanden. Ze werd 79 jaar oud en stierf op 20 juni 1810 op hofstede Looij in de Looijpolder bij IJsselstein. Nog geen jaar later werd Holland door Napoleon bij Frankrijk ingelijfd. Om de staatsschuld van de Nederlanden met een derde terug te brengen, werd bij keizerlijk decreet op 20 augustus 1811 de verkoop gelast van de eigendommen van het huis van Oranje. Het kasteel en de korenmolen van IJsselstein werden in 1812 via openbare verkopingen van de hand gedaan. En na de Franse tijd, op 7 januari 1828 werd hofstede Looij geveild met 70 hectare aan landerijen (5).

D4.13 Grietje Jansdochter Bosch, dochter van Adriana Hermansdochter van Veen en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en vernoemd naar Grietje Jansdochter Hoogenboom, de eerste vrouw van haar vader die vier jaar daarvoor was overleden. Ze werd gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 8 juli 1733. Doopgetuige was Marrigje van Reijnesteijn, de 15 jarige dochter van haar tante Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5). Grietje trouwde daar op 23 jarige leeftijd op 24 oktober 1756 met de 24 jarige Jan Ariens Oskam. Hij werd gedoopt in Lopik op 2 december 1731 en was een zoon van Maagje Isaaksdochter van Mourik, ook geschreven als Van Maurick en Arie Jans Oskam.

Herberg de Prins in Zevenhoven. Hier vergaderde schout en schepenen (gemeenteraad) van Zevenhoven en hielden ze rechtzittingen. Toen Arie Jans Oskam het pand in 1736 aankocht werd het voor het eerst een herberg genoemd, maar waarschijnlijk had het die funtie al langer. Aan de oostzijde heeft een kaatsbaan gelegen, dat was indertijd een populair tijdverdrijf. Het huis is inmiddels ruim 470 jaar oud en heeft tegenwoordig het adres Lopikerweg Oost 180, te Lopik (7).

Herberg de Prins in Zevenhoven. Hier vergaderde schout en schepenen (gemeenteraad) van Zevenhoven en hielden ze rechtzittingen. Toen Arie Jans Oskam het pand in 1736 aankocht werd het voor het eerst een herberg genoemd, maar waarschijnlijk had het die funtie al langer. Aan de oostzijde heeft een kaatsbaan gelegen, dat was indertijd een populair tijdverdrijf. Het huis is inmiddels ruim 470 jaar oud en heeft tegenwoordig het adres Lopikerweg Oost 180, te Lopik (7).

Arie Oskam – de vader van Jan – had een boerenbedrijf en was kastelein van herberg de Prins in Zevenhoven bij Lopikerkapel. De uitbater van die taveerne behoorde zonder enige twijfel tot het netwerk van Grietjes oom en tante, Pieter Beijeman en Cornelia Teunisdochter Bosch. En dit huwelijk was het begin van een eeuwenlange alliantie tussen de familie Oskam en Bosch. Tot halverwege de 20e eeuw werd er regelmatig onderling gehuwd (8). Zo was hun zoon Jan Jans Oskam – die huwde met Antonia Cornelisdochter Pauw – de voorvader van Janna Oskam de derde vrouw van Gijsbert Bos (D9) en van Grietje Oskam de tweede vrouw van Teunis Bos (D10).

Grietje Bosch en Jan Oskam woonden en werkten na hun trouwen bij zijn ouders in Zevenhoven. Daar werd een half jaar later een zoon geboren, die maar kort leefde. Toen ze twee jaar getrouwd waren vestigden ze zich omstreeks 1758 op een akkerbouwbedrijf in het buurtschap Achtersloot van het schoutambt IJsselstein. Ze betrokken daar vermoedelijk een boerderij die 500 meter van Grietjes geboortehuis aan de andere kant van de wetering lag, ter hoogte van Achtersloot 168. Daar werden nog acht kinderen geboren. Twee dochters en vijf zonen groeiden op en huwden. Maagje Jansdochter Oskam huwde met een neef en Arie en Teunis Jans Oskam met een achternicht, die allemaal de familienaam Bosch droegen. En de jongste zoon Florus Jans Oskam huwde met Elisabeth Ernstdochter van Bemmel. Zij was een nichtje van Marcelis van Bemmel (B6) die waarschijnlijk zelf ook enkele jaren in de Achtersloot buurt woonde en werkte.

Grietje Jansdochter Bosch was 54 jaar toen ze overleed. Ze werd begraven in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 20 september 1787. Haar weduwnaar Jan Ariens Oskam overleed vier jaar later op 60 jarige leeftijd. Hij werd daar begraven op 21 december 1791.

D4.14 Herman Jans Bosch, zoon van Adriana Hermansdochter van Veen en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 4 september 1735. Hij huwde op 31 jarige leeftijd in de gereformeerde kerk van Lopikerkapel op 23 november 1766 met de 27 jarige Margriet Gijsbertsdochter van Scherpenseel. Ze werd daar gedoopt op 5 juli 1739 en was een dochter van Gerritje Thijsdochter de Wit en Gijsbert Gerritsz van Scherpenseel, die er een boerenbedrijf hadden. Ze woonden vlakbij Hermans tante Cornelia Teunisdochter Bosch (D3.5) en haar man en bezochten dezelfde kerk. En die dag was daar een dubbele bruiloft want ook Hermans jongere broer Floris trouwde er.  

Herman en Margriet vestigden zich in Lopikerkapel. Ze kregen vijf kinderen en twee dochters en een zoon groeiden op en huwden. Margriet Gijsbertsdochter van Scherpenseel en Herman Jans Bosch werden beiden ouder dan 40 jaar en overleden daar na het jaar 1777. Hun oudste dochter Adriaantje Hermansdochter Bosch trouwde met haar neef Jan Ariens Streef, de zoon van Arie Streef en Marretje Jansdochter Bosch (D4.12). Zij vestigde zich op hofstede Looij in de Looijpolder in het zuiden van de baronie IJsselstein. En Adriaantje was zwanger van haar tweede kind toen haar schoonmoeder daar gemolesteerd werd door Franse soldaten.

D4.15 Floris Jans Bosch, zoon van Adriana Hermansdochter van Veen en Jan Teunisz Bosch werd geboren ter hoogte van Achtersloot 75 en gedoopt in de Oude Sint Nicolaaskerk te IJsselstein op 20 juli 1738. Floris trouwde op dezelfde dag als zijn broer Herman (D4.14). Beide huwelijken werden gesloten in de gereformeerde kerk in Lopikerkapel op 23 november 1766. Floris was 28 jaar en trouwde met de 22 jarige Elisabeth Florisdochter Oskam met de roepnaam Lijsje. Zij was een achternicht van Jan Ariens Oskam de man van Floris zus Grietje Jansdochter Bosch (D4.13) en werd op 2 februari 1744 gedoopt in Kamerik. Elisabeth was een dochter van Cornelia Bastiaansdochter van Jaarsveld en Floris Hendriks Oskam, die hofstede de Ververshoef in Lopikerkapel pachtten. Dat was een boerenbedrijf met 20 morgen weiland, korenvelden en een boomgaard.

Floris en Elisabeth vestigden zich in Lopik en hadden daar een gemengd bedrijf, waar ook veeteelt plaats vond. Ze kregen acht kinderen en drie dochters en een zoon groeiden op en huwden. Hun oudste dochter Adriana Florisdochter Bosch trouwde met haar achterneef Jan Ariens Bosch (D5.2.2). Haar vader Floris Jans Bosch werd 88 jaar en overleed op 19 maart 1827 in Lopik. Zijn weduwe Elisabeth Florisdochter Oskam overleed daar op 2 april 1828, zij werd 84 jaar oud.

*) Op 24 oktober 1879 vermaakt weduwe Celia Verburg boerderij Ora et Labora aan haar dochter Johanna Bos. In het testament spreekt ze de wens uit dat haar zwakzinnige zoon Jacobus Bos er kost en inwoning zal ontvangen, zolang haar kinderen daar wonen (9).

*) Op 24 oktober 1879 vermaakt weduwe Celia Verburg boerderij Ora et Labora aan haar dochter Johanna Bos. In het testament spreekt ze de wens uit dat haar zwakzinnige zoon Jacobus Bos er kost en inwoning zal ontvangen, zolang haar kinderen daar wonen (9).

D4.15.1 Floris Florisz Bos de enige zoon van Elisabeth Florisdochter Oskam en Floris Jans Bosch die volwassen werd, huwde in 1809 met zijn nicht Johanna Teunisdochter Bos. Zij erfden boerderij Ora et Labora, aan de Achtersloot 53 in de gemeente IJsselstein van haar ouders Margriet Jans Bosch en Teunis Ariens Bosch (D4.9.1). En hun zoon Teunis Florisz Bos werd de volgende eigenaar bewoner van die hofstede.